Z czego składa się pochwa
Podstawą jest rdzeń z dwóch cienkich łupek drewna, wyprofilowanych od środka pod kształt głowni i sklejonych ze sobą. Rdzeń obciąga się skórą — klejoną albo zszywaną na grzbiecie. Średniowieczne pochwy bywały od środka wyściełane wełną albo futrem: zawarta w nich lanolina natłuszczała głownię przy każdym wyjęciu.
Na wylocie pochwy siedzi metalowe okucie, które chroni skórę przed krawędzią i usztywnia brzeg. Niżej przypina się zawiesie, a na samym końcu — trzewik.
Trzewik pochwy
Trzewik to metalowe okucie końca pochwy. Chroni go przed przetarciem, kiedy pochwa obija się o nogę, siodło albo ziemię, i nie pozwala sztychowi przebić skóry. W średniowieczu bywał prostym blaszanym kapturkiem, w późniejszych pochwach — ozdobnym, odlewanym zakończeniem.
Zawiesie i pas na miecz
W XIII i XIV wieku pochwę przyczepiano do pasa rzemieniami oplatającymi ją w górnej części, tak że miecz wisiał ukośnie przy lewym biodrze — u praworęcznego szermierza rękojeść była wtedy pod ręką, a koniec pochwy nie plątał się pod nogami. Później upowszechniły się okucia z kółkami, do których przypinano rapcie, czyli paski pasa.
Dobrze dobrany pas na miecz trzyma pochwę pod kątem, który pozwala ją dobyć bez przytrzymywania drugą ręką — i nie zjeżdża przy chodzeniu.
Jak dobrać pochwę do miecza
Pochwa jest szyta na konkretną głownię: liczy się jej długość, szerokość przy jelcu, grubość i to, jak zbiega się ku sztychowi. Wylot musi pasować do jelca — niektóre jelce mają występy, które nachodzą na pochwę i domykają ją od góry.
Miecz powinien trzymać się w pochwie dzięki tarciu w górnej części. Za luźna pochwa pozwala mu wypaść, za ciasna ściera krawędź i utrudnia dobycie. Jeśli potrzebujesz pochwy do miecza, który już masz, napisz: podaj wymiary głowni i jelca, a zapytamy wytwórcę o pochwę na wymiar.
Pochwa to nie szafa
Skóra trzyma wilgoć i zawiera garbniki, więc głownia zamknięta w pochwie na miesiące zaczyna rdzewieć tam, gdzie tego nie widać. Na co dzień miecz przechowuje się poza pochwą, z cienką warstwą oleju na głowni.
Jeśli wieszasz miecz na ścianie, wybierz ścianę wewnętrzną, z dala od kaloryfera i od okna. Uchwyt ścienny powinien podpierać miecz w dwóch miejscach — przy jelcu i bliżej sztychu — żeby głownia nie wisiała na jednym punkcie.