Waga miecza w tabeli
Zakresy opisują typowe miecze danego rodzaju — oryginały z epoki i dobre repliki. Pojedynczy egzemplarz może z nich wyjść, ale niewiele: miecz to narzędzie, które miało być szybkie, a nie ciężkie.
| Rodzaj miecza | Długość całkowita | Masa | Punkt równowagi od jelca |
|---|---|---|---|
| Miecz wikingów (VIII–XI w.) | 85–95 cm | 1,0–1,4 kg | 12–15 cm |
| Miecz jednoręczny, rycerski (XI–XIV w.) | 85–100 cm | 1,0–1,4 kg | 10–15 cm |
| Miecz półtoraręczny, długi (XIV–XVI w.) | 115–130 cm | 1,3–1,8 kg | 7–12 cm |
| Miecz dwuręczny (XV–XVI w.) | 135–170 cm | 2,0–3,0 kg | 12–18 cm |
| Falchion, messer | 80–100 cm | 0,9–1,4 kg | 11–20 cm |
| Sztylet rycerski | 30–46 cm | 0,3–0,55 kg | 2–6 cm |
Ile ważył miecz rycerski i krzyżacki
Rycerz XI–XIV wieku walczył mieczem jednoręcznym o masie 1,0–1,4 kg, z tarczą w drugiej ręce. Takim mieczem trzeba było móc machać przez całą bitwę, z konia i pieszo — każde dodatkowe dekagramy szły w zmęczenie barku.
Krzyżacy pod Grunwaldem w 1410 roku walczyli tymi samymi mieczami co polskie rycerstwo: jednoręcznymi i półtoraręcznymi, ważącymi zwykle od 1,1 do 1,6 kg. Zakony rycerskie nie miały własnych, cięższych mieczy — różnica była w płaszczu, nie w głowni.
Najcięższe miecze
Najcięższe bojowe miecze to dwuręczne miecze XV i XVI wieku. Miecz przypisywany szkockiemu bohaterowi Williamowi Wallace'owi ma około 163 cm długości i waży około 2,7 kg — w dzisiejszej postaci, po późniejszych przeróbkach.
Cięższe bywały miecze paradne, niesione przed władcą w orszakach i podczas uroczystości. Do walki nie służyły, więc nie było powodu, by trzymać ich masę w ryzach.
Skąd mit o ciężkich mieczach
Opowieści o mieczach ważących kilkanaście kilogramów biorą się z XIX-wiecznych wyobrażeń o „ciężkim” średniowieczu, z dekoracyjnych replik odlewanych grubo i bez zbieżności oraz z filmów, w których miecz ma wyglądać groźnie, a nie działać. Miecz o masie pięciu kilogramów zmęczyłby szermierza po minucie.
Jest też drugi powód: to, jak ciężki miecz wydaje się w dłoni, zależy bardziej od wyważenia niż od masy. Dwa miecze ważące tyle samo mogą zachowywać się zupełnie inaczej — ten z punktem równowagi blisko jelca prowadzi się lekko, ten z punktem daleko na głowni ciągnie rękę do przodu.
Dlaczego replika waży więcej niż oryginał
Wiele współczesnych replik ma grubszą i mniej zbieżną głownię niż oryginały — tak jest taniej w produkcji i bezpieczniej przy błędach hartowania. Efekt to kilkaset gramów więcej. Przy wyborze miecza warto więc patrzeć nie tylko na masę, ale i na punkt równowagi; dobry długi miecz ma go 7–12 cm od jelca.
Nasze miecze na wadze
Wymiary i masa mieczy, które są teraz w zbrojowni — prosto z ich specyfikacji.
| Miecz | Długość całkowita | Masa |
|---|---|---|
| Długi miecz templariuszy „Baldwin” | 122 cm | 1,75 kg |
| Miecz bastardowy „Zawisza” | 128,5 cm | 1,85 kg |
| Długi miecz „Bosworth” | 120 cm | 1,305 kg |
| Długi miecz templariuszy „Montgisard” | 132 cm | 1,72 kg |
| Długi miecz „Olbracht” | 132 cm | 1,72 kg |