Swords VaultSwordsVault

Zbrojownia

Miecze półtoraręczne

Miecz półtoraręczny — zwany też bastardowym albo długim mieczem: rękojeść na tyle długa, by dołożyć drugą dłoń, głownia 85–100 cm. Broń, która zdominowała XV wiek.

5 pozycji
WszystkiePółtoraręczne
5 pozycji

5 pozycji

Typowe wymiary

Wszechstronny miecz rycerski z traktatów Liechtenauera i Fiore dei Liberi: płynne cięcia i sztywne pchnięcia szukające szczelin w zbroi.

Długość typowa
115–130 cm
Masa typowa
1,3–1,8 kg
Wyważenie (POB)
7–12 cm
Typologia
Oakeshott XIIa–XVIII
Epoka
XIII–XVI w. · traktaty szermiercze
Przekrój głowni
Rombowy albo spłaszczony sześciokąt

Miecz długi, bastardowy, półtoraręczny — o co chodzi w nazwach

Wszystkie trzy nazwy opisują tę samą rodzinę mieczy. Miecz długi to dosłowne tłumaczenie niemieckiego langes Schwert z traktatów szermierczych. Miecz bastardowy — z francuskiego épée bâtarde — był „nieprawego łoża”: ani jednoręczny, ani dwuręczny. Półtoraręczny mówi o tym samym językiem rękojeści: jedna dłoń prowadzi, druga dokłada siłę.

Niektórzy historycy rezerwują słowo bastard dla mieczy z krótszą rękojeścią, wygodnych jeszcze w jednej dłoni, a długim mieczem nazywają te prowadzone głównie oburącz. W zbrojowni trzymamy je razem, bo granica jest płynna i w ofertach nikt jej nie przestrzega.

Miecz na zbroję płytową

Długi miecz rozwinął się w XIV i XV wieku razem ze zbroją płytową. Rycerz w pełnej płycie nie potrzebował tarczy, więc druga ręka była wolna. Głownia stała się sztywniejsza i ostro zbieżna (typy XV i XVIII wg Oakeshotta), bo w zbroję trzeba było trafić pchnięciem w szczelinę — przy walce w pancerzu chwytano nawet głownię drugą dłonią, w tak zwany półmiecz.

To z tej epoki pochodzą traktaty Johannesa Liechtenauera i Fiore dei Liberiego, na których opiera się dzisiejsza szermierka historyczna. Długi miecz jest w nich bronią uniwersalną: tnie, kłuje, wiąże i rozbraja.

Jak wybrać miecz półtoraręczny

Typowy miecz półtoraręczny ma 115–130 cm długości i waży 1,3–1,8 kg, a punkt równowagi leży 7–12 cm od jelca. Im bliżej jelca, tym zwinniej miecz zmienia linię. Oryginały przy tej długości ważyły zwykle 1,4–1,6 kg — przy cięższej replice warto o tym pamiętać.

Ostra głownia służy do kolekcji i cięcia mat. Do sparingu potrzebny jest miecz treningowy, czyli feder: tępy, sprężysty, z zaokrąglonym sztychem.

Często pytane

Czym różni się miecz półtoraręczny od dwuręcznego?
Miecz półtoraręczny da się jeszcze prowadzić jedną dłonią — druga tylko pomaga. Miecz dwuręczny, jak zweihänder, ma 135–170 cm, waży 2–3 kg i prowadzi się go wyłącznie oburącz.
Co znaczy miecz bastardowy?
Bastard to miecz „nieprawego łoża”: ani jednoręczny, ani dwuręczny, tylko pomiędzy. Nazwa pochodzi z XV wieku — po francusku épée bâtarde — i dotyczy tej samej rodziny co miecz półtoraręczny i długi.
Ile waży miecz półtoraręczny?
Zwykle 1,3–1,8 kg. Historyczne długie miecze o długości około 120 cm ważyły najczęściej 1,4–1,6 kg.
Czy miecz półtoraręczny nadaje się do HEMA?
Ostry — nie do sparingu. Do walki z partnerem używa się federów albo tępych mieczy z krawędzią grubą na co najmniej 2 mm i zaokrąglonym sztychem. Ostry egzemplarz służy do kolekcji i do cięcia mat.

Poradniki

Inne rodzaje mieczy